Steeds meer MKB-ondernemers krijgen vragen over hun duurzaamheid: van de bank, van een grote klant of in een aanbesteding. Vaak valt daarbij de term VSME. Wat is dat precies, en moet u er iets mee? In dit artikel leggen we het helder uit.
VSME in één zin
De VSME (Voluntary Sustainability Reporting Standard for non-listed SMEs) is een Europese standaard waarmee niet-beursgenoteerde kleine en middelgrote bedrijven op een vaste, vergelijkbare manier rapporteren over hun impact op milieu, mensen en bestuur.
Waar komt de VSME vandaan?
De Europese Unie heeft met de CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive) grote bedrijven verplicht om uitgebreid over duurzaamheid te rapporteren. Die bedrijven moeten daarbij ook kijken naar hun keten: hun leveranciers en afnemers. Ook banken moeten de duurzaamheidsrisico’s van hun kredietportefeuille in kaart brengen.
Het gevolg: duizenden MKB-bedrijven kregen ineens allerlei verschillende vragenlijsten, elk met een eigen opzet. Om dat te stroomlijnen is in opdracht van de Europese Commissie de VSME ontwikkeld. De definitieve versie verscheen eind 2024. In 2025 heeft de Europese Commissie de VSME aanbevolen als dé standaard voor vrijwillige duurzaamheidsrapportage door het MKB.
Is de VSME verplicht?
Nee. Zoals de naam al zegt, is de VSME vrijwillig. Er is geen wet die u als MKB’er verplicht om een VSME-rapport op te stellen.
In de praktijk ligt het genuanceerder. Banken, grote klanten en aanbestedende partijen hebben uw gegevens nodig. Bovendien is in Europa afgesproken dat grote bedrijven bij kleinere ketenpartners in principe niet meer gegevens mogen opvragen dan wat in de VSME staat. Daarmee wordt de VSME het vaste referentiepunt. Wie een VSME-rapport heeft, kan de meeste vragen in één keer beantwoorden.
Wat staat er in een VSME-rapport?
De VSME bestaat uit twee modules.
De Basismodule
Dit is de kern, bedoeld voor ieder bedrijf dat de VSME gebruikt. U rapporteert onder meer over:
- de basis van uw rapport en eventueel duurzaamheidsbeleid;
- energieverbruik en broeikasgasuitstoot (scope 1 en 2);
- vervuiling, biodiversiteit en waterverbruik;
- grondstoffengebruik, circulariteit en afval;
- personeel: samenstelling, gezondheid en veiligheid, beloning en opleiding;
- veroordelingen en boetes voor corruptie en omkoping.
De Uitgebreide module
Deze module is aanvullend en wordt vooral gevraagd door banken en grotere klanten. Hij gaat onder meer over uw strategie en bedrijfsmodel, doelen voor CO₂-reductie, klimaatrisico’s, mensenrechten en diversiteit in het bestuur.
“Als van toepassing”: u hoeft niet alles in te vullen
Een belangrijk principe van de VSME is dat u alleen rapporteert over wat voor uw bedrijf relevant is. Een adviesbureau zonder eigen productie heeft geen uitgebreide paragraaf over luchtvervuiling nodig. Dat maakt de standaard veel lichter dan de CSRD-standaarden voor grote bedrijven.
Wat zijn scope 1, 2 en 3?
Bij CO₂-uitstoot wordt vaak over scopes gesproken:
- Scope 1: directe uitstoot, bijvoorbeeld van uw gasketel of uw eigen wagenpark.
- Scope 2: uitstoot door ingekochte energie, zoals elektriciteit en warmte.
- Scope 3: overige uitstoot in uw keten, zoals ingekochte goederen, transport door derden en zakenreizen.
In de Basismodule rapporteert u scope 1 en 2. Scope 3 wordt aangemoedigd maar is niet verplicht. Juist scope 3 vragen grote klanten wel steeds vaker op, omdat uw scope 1 en 2 voor hen in hun scope 3 vallen.
Waarom digitaal?
Een VSME-rapport bestaat ook in een officiële digitale versie. Daarmee kunnen banken en ketenpartners uw gegevens direct inlezen en vergelijken, zonder overtypen.
Geldt de VSME voor mijn bedrijf?
De VSME is bedoeld voor niet-beursgenoteerde bedrijven die niet onder de CSRD vallen. Dat is het overgrote deel van het Nederlandse MKB. Zeker als u:
- een financiering heeft of aanvraagt bij een bank;
- levert aan grote bedrijven of internationale concerns;
- meedoet aan aanbestedingen;
- zelf inzicht wilt in uw energieverbruik en uitstoot,
dan is een VSME-rapport een slimme investering. U beantwoordt er niet alleen de huidige vragen mee, maar ook de vragen die de komende jaren nog gaan komen.
Hoe begint u?
De meeste gegevens heeft u al: energierekeningen, personeelsadministratie en afvaloverzichten. De uitdaging zit in het vertalen naar de juiste definities en het correct omrekenen, bijvoorbeeld van kilowatturen naar CO₂-uitstoot. Daar helpen wij bij. Bekijk onze werkwijze of plan een kennismaking.